Arcydzie\u0142a, wbrew zapewnieniom czarownik\u00f3w od marketingu, nie rodz\u0105 si\u0119 na kamieniu. Przeciwnie, z dzie\u0142 okrzykni\u0119tych arcydzie\u0142ami najcz\u0119\u015bciej nawet kamie\u0144 na kamieniu nie pozostaje. Gdy kolejna niedoczytana (bo i niedopisana) nowo\u015b\u0107 l\u0105duje na p\u00f3\u0142ce, czas si\u0119gn\u0105\u0107 wy\u017cej, tam, gdzie kurz\u0105 si\u0119 ksi\u0105\u017cki kiedy\u015b przeczytane.<\/p>\n
Akurat \u201eDziennik bez samog\u0142osek\u201d Aleksandra Wata odkurzam raz na jaki\u015b czas, poczytuj\u0105c na wyrywki. Tym razem jednak si\u0119gn\u0105\u0142em po czytelnikowskie wydanie z 1990 roku, otwierane rzadziej, bo nie wytrzyma\u0142o pr\u00f3by czasu i kleju, wi\u0119c rozlatuje si\u0119 na samowolne rozdzia\u0142y albo i pojedyncze stronnice. Zaryzykowa\u0142em rozpadu ci\u0105g dalszy, bo chcia\u0142em sprawdzi\u0107, jak wa\u017cne pozosta\u0142y fragmenty, kt\u00f3re podkre\u015bla\u0142em wtedy, ja, jeszcze m\u0142ody, bo trzydziestoletni. Podkre\u015bla\u0142em, s\u0105dz\u0105c po \u015bladach, dobrym i bardzo mi\u0119kkim o\u0142\u00f3wkiem.<\/p>\n
Si\u0119ga\u0142em po tego rozpadaj\u0105cego si\u0119 Wata troch\u0119 jakbym rytua\u0142 jaki\u015b odprawia\u0142, mroczny, bo i wiecz\u00f3r listopadowo mglisty, wiatr w uchylonym oknie gwizdem przywo\u0142uje deszcze, \u017car\u00f3wka w lampce przepalona, trzeba by wsta\u0107 i wymieni\u0107, ale herbata ju\u017c naci\u0105gn\u0119\u0142a i pachnie w\u0119dzeniem. A poza tym komu\u015b, kto prze\u017cy\u0142 tysi\u0105ce nabo\u017ce\u0144stw, automatyzm pami\u0119ci (albo i sama pod\u015bwiadomo\u015b\u0107, cho\u0107 z ni\u0105 lepiej nie zaczyna\u0107) nawet po latach niepraktykowania podpowiada, \u017ce drugie czytanie bardziej od\u015bwi\u0119tne i wa\u017cne, bo poprzedza ewangeli\u0119, czyli objawienie przez s\u0142owa.<\/p>\n
Wi\u0119c rytua\u0142 powt\u00f3rzenia, ostro\u017cnie znajduj\u0119 fragment, kt\u00f3ry przechowa\u0142 si\u0119 w pami\u0119ci, poetycki, mo\u017ce nawet zbyt poetycki, a\u017c po hiobow\u0105 histeri\u0119 \u2013 tak przynajmniej s\u0105dzi\u0142em przy pierwszej lekturze:<\/p>\n
Wyj\u015b\u0107 w nocy z ciemnego kina. Jak z lasu. I raptem: zobaczy\u0107 tu\u017c przed sob\u0105 tragicznie zjechan\u0105, starcz\u0105 twarz z trumny wyci\u0105gni\u0119t\u0105! To jest odbicie w wystawowym lustrze w\u0142a\u015bnie twojej twarzy, o przechodniu! kt\u00f3r\u0105 dot\u0105d widzia\u0142e\u015b co dzie\u0144 przy goleniu jako jowialn\u0105, wcale dynamiczn\u0105, owszem, inteligentn\u0105 g\u0119b\u0119! I \u201ewstrz\u0105sn\u0105\u0142 si\u0119 w sobie\u201d. <\/strong><\/em><\/p>\n Par\u0119 stron p\u00f3\u017aniej trafiam na fragment inny, niepodkre\u015blony, pisany podobnym rytmem, ale uspokojonym ju\u017c nieco, z wykrzyknikami trzymanymi na smyczy, z wysi\u0142kiem dystansu. To fragment, w kt\u00f3rym Wat sporz\u0105dza \u017cyciowy bilans jak zimnokrwisty ksi\u0119gowy, jakby podlicza\u0142 kogo\u015b innego. Kogo\u015b, kto jest kim\u015b innym. Dlatego nazywa si\u0119 Iksem:<\/p>\n X\u2026 ma lat 53, chyba ju\u017c nie wr\u00f3ci do zdrowia, nic ju\u017c chyba nie zrobi, nie ma dorobku \u2013 ot, membra disecta, wiele zaczyna\u0142 i nie ko\u0144czy\u0142, cho\u0107 mu nie brakowa\u0142o talent\u00f3w (niedu\u017cych!), inteligencji odkrywczej. (\u2026) B\u0142\u0105dzi\u0142 zbyt cz\u0119sto i d\u0142ugo, b\u0142\u0105ka\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy ekstremami, przewa\u017cnie nie wiedzia\u0142, co jest dobre, a co z\u0142e, ale cz\u0119sto (prawie zawsze) wiedzia\u0142, \u017ce istnieje dobre i z\u0142e. <\/strong><\/em><\/p>\n Pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciotrzyletni Y czyta, co o sobie napisa\u0142 X. Czyta, co pomin\u0105\u0142 przed ponad dwudziestu laty i wstrz\u0105sa si\u0119 w sobie. Wstaje, by zamkn\u0105\u0107 okno, cho\u0107 dobrze wie, \u017ce to nie wystarczy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Arcydzie\u0142a, wbrew zapewnieniom czarownik\u00f3w od marketingu, nie rodz\u0105 si\u0119 na kamieniu. Przeciwnie, z dzie\u0142 okrzykni\u0119tych arcydzie\u0142ami najcz\u0119\u015bciej nawet kamie\u0144 na kamieniu nie pozostaje. Gdy kolejna niedoczytana (bo i niedopisana) nowo\u015b\u0107 l\u0105duje na p\u00f3\u0142ce, czas si\u0119gn\u0105\u0107 wy\u017cej, tam, gdzie kurz\u0105 si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[74,201,200],"class_list":["post-613","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-aleksander-wat","tag-arcydziela","tag-dziennik-bez-samoglosek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/613","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=613"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":617,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions\/617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}