![\"[Witold](\"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/05\/gombro9.jpg\" "\\"[Witold")
<\/p>\n<\/p>\n
„Niech Pan wie, \u017ce nie jestem i nigdy nie by\u0142em HOMOSEKSUALISTA, ale od czasu do czasu mam zwyczaj robi\u0107 to, kiedy mam ochot\u0119” \u2013 pisa\u0142 Witold Gombrowicz do Juana Carlosa Gomeza, broni\u0105c si\u0119 przed stereotypem. Dzi\u015b zn\u00f3w nale\u017ca\u0142oby go broni\u0107. Poniek\u0105d zn\u00f3w przed gejem i jego obro\u0144cami, kt\u00f3rzy Gombrowicza u\u017cyli jak retorycznej pa\u0142ki do walki z ciemnogrodem.<\/p>\n
Jako bro\u0144 w arsenale poprawno\u015bci politycznej pojawi\u0142 si\u0119 Gombrowicz w g\u0142o\u015bnej radomskiej awanturze o \u201e\u017byw\u0105 Bibliotek\u0119\u201d, akcj\u0119 maj\u0105c\u0105 oswaja\u0107 z inno\u015bciami i odmienno\u015bciami, tak\u017ce seksualnymi. W Radomiu \u017cywymi ksi\u0105\u017ckami mieli by\u0107 mi\u0119dzy innymi: matka niepe\u0142nosprawnego dziecka, alkoholik, wegetarianin, dwaj ksi\u0119\u017ca (niekatoliccy) oraz homoseksualista. I o niego w\u0142a\u015bnie rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 awantura, bo swoj\u0105 szans\u0119 zwietrzy\u0142 pewien bardzo prawicowy radny, dotychczas znany g\u0142\u00f3wnie z tego, \u017ce nie by\u0142 znany. Jest za to pi\u015bmienny, wi\u0119c s\u0142a\u0142 listy pe\u0142ne oburzenia przeciw \u201epropagowaniu dewiacji w miejskiej plac\u00f3wce\u201d. Prezydent miasta na listy zareagowa\u0142: ustami swego zast\u0119pcy, stuprocentowego hetero. \u201ePrzekona\u0142\u201d on dyrektork\u0119 Resursy Obywatelskiej, by homoseksualny tom zdj\u0119\u0142a z p\u00f3\u0142ki albo bibliotek\u0119 pogoni\u0142a precz. Dyrektorka uleg\u0142a i wtedy ostro zareagowa\u0142y nie tylko media, ale i liczne nieuprzedzone organizacje spo\u0142eczne z ca\u0142ej Polski. Radny homofob tryumfowa\u0142, bo t\u0105 \u2013 podejrzewam, \u017ce cyniczn\u0105 \u2013 zagrywk\u0105 wywalczy\u0142 sobie dobre miejsce na li\u015bcie kandydat\u00f3w do parlamentu.<\/p>\n
Homoskandal w mie\u015bcie, o kt\u00f3rym Gombrowicz wyra\u017ca\u0142 si\u0119 mniej ni\u017c rzadko, ale za to zawsze niepochlebnie, pokaza\u0142 jednak zjawiska powa\u017cniejsze ni\u017c jeden czy drugi polityk z burleski. Pokaza\u0142 s\u0142abo\u015b\u0107 polskiej demokracji i debaty publicznej. Nie chodzi mi o zakl\u0119cia, kt\u00f3rymi w walce o tolerancj\u0119 pos\u0142ugiwali si\u0119 aktywi\u015bci i niekt\u00f3rzy komentatorzy, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce kto\u015b taki jak \u00f3w radomski radny wylecia\u0142by z polityki w ka\u017cdym \u201enormalnym\u201d kraju. Wystarczy poczyta\u0107, co m\u00f3wi\u0105 r\u00f3\u017cni skrajni prawicowcy czy lewacy w normalnej Francji, Holandii, Niemczech czy Finlandii. Nie uwa\u017cam te\u017c – inaczej te\u017c ni\u017c zwolennicy politycznej poprawno\u015bci – \u017ce w publicznym dyskursie nie ma miejsca na takie wypowiedzi jak protesty radnego A. Wybra\u0142o go przecie\u017c ze dwie\u015bcie os\u00f3b, my\u015bl\u0105cych podobnie jak on i p\u00f3ki radny nie \u0142amie prawa, mo\u017ce (a nawet ma obowi\u0105zek) w imieniu tej garstki wyborc\u00f3w m\u00f3wi\u0107, co my\u015bli. Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest takim samym konstytucyjnym prawem jak wolno\u015b\u0107 wyboru orientacji seksualnej.<\/p>\n
Antydemokratycznym skandalem jest natomiast dzia\u0142anie prezydenta miasta. Nie wolno mu zapomina\u0107, \u017ce cho\u0107 w\u0142adz\u0119 da\u0142 mu werdykt wyborc\u00f3w, to jednak nie wszystkich. A publiczne instytucje i publiczna przestrze\u0144 s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 wszystkich obywateli miasta, tak\u017ce tych g\u0142osuj\u0105cych na innych lub nie g\u0142osuj\u0105cych wcale. R\u00f3wnie\u017c i tych, kt\u00f3rych gej w \u017bywej Bibliotece nie razi. Ideologiczne zakazy czy naciski wobec szefa miejskiej plac\u00f3wki kultury to zwyczajne ograniczanie wolno\u015bci. Na odleg\u0142o\u015b\u0107 \u015bmierdz\u0105ce komun\u0105. I tyle. Elementarz.<\/p>\n
Gorzej, \u017ce w tym sporze r\u00f3wnie\u017c druga, \u201epost\u0119powa\u201d strona u\u017cywa czasem j\u0119zyka w\u0142adzy, posiadania, przemocy i wykluczenia. Czy\u017cby nie by\u0142o wolno\u015bci dla wrog\u00f3w wolno\u015bci? Sama idea \u017bywej Biblioteki, idea otwartej rozmowy, opisana zosta\u0142a za pomoc\u0105 s\u0142\u00f3w o mocnej konotacji: wypo\u017cyczenie (wi\u0119c i w\u0142asno\u015b\u0107), regulamin, katalog. Wypo\u017cyczanie \u017cywych ludzi w cywilizacji wci\u0105\u017c pami\u0119taj\u0105cej straszliwy wiek XX, wiek reifikacji cz\u0142owieka, to nie najlepsza metafora. Na dodatek sam pomys\u0142 wydaje si\u0119 zaczerpni\u0119ty nie tyle ze \u015bwiata ksi\u0105\u017cek, co z rynku telewizyjnej rozrywki. To taki szlachetny i \u201epost\u0119powy\u201d talk show, rodzaj mena\u017cerii, w kt\u00f3rej homoseksualist\u0119 (za)poznaje si\u0119 podobnie jak bab\u0119 z brod\u0105. Musi by\u0107 akcja i sensacja. I pikanteria. I homofob, kt\u00f3rego mo\u017cna napi\u0119tnowa\u0107.<\/p>\n
Przeciwnik\u00f3w \u017bywej Biblioteki obro\u0144cy tolerancji potraktowali nie tylko konstytucj\u0105, ale i Gombrowiczem, odpytuj\u0105c z lektur i dalszych los\u00f3w Festiwalu Gombrowiczowskiego. Wszak Gombro \u2013 mrugali znacz\u0105co \u2013 do przyg\u00f3d z ch\u0142opcami w portowych zau\u0142kach si\u0119 przyznawa\u0142\u2026 Nie wiem jednak, czy u\u017cywaj\u0105cy tak Gombrowicza zastanowili si\u0119, po kt\u00f3rej by\u0142by dzisiaj stronie? Czy w og\u00f3le po kt\u00f3rej\u015b chcia\u0142by by\u0107? Czy pami\u0119tali, z jakim dystansem odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do paryskiej rewolty \u201968 roku. Albo jak przestrzega\u0142 polsk\u0105 kultur\u0119 i Polak\u00f3w przed \u201edoganianiem\u201d Zachodu i upodabnianiem si\u0119 do niego na si\u0142\u0119. (Nie wiem, czy argument, \u017ce \u017bywa Biblioteka to akcja rekomendowana przez Rad\u0119 Europy do Gombrowicza by przem\u00f3wi\u0142.) Przede wszystkim jednak przestrzega\u0142 Gombrowicz przed zniewoleniem form\u0105, przed stereotypem, przed \u015bwiatem, w kt\u00f3rym epitety i etykiety zast\u0119puj\u0105 samodzielno\u015b\u0107 my\u015blenia. W kt\u00f3rym rezygnuje si\u0119 z wolno\u015bci jednostki na rzecz odruch\u00f3w stadnych. Ostrzega\u0142 chyba nadaremno, skoro w sporze o wolno\u015b\u0107 geja pojawi\u0142 si\u0119 jako s\u0142u\u017c\u0105ca post\u0119powi retoryczna pa\u0142ka.<\/p>\n
Ca\u0142y ten sp\u00f3r, podobnie jak polska debata publiczna, potwierdza Gombrowiczowsk\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata. Ustanawiamy si\u0119 we wzajemnej relacji z Innym, raczej przemoc\u0105 ni\u017c po dobroci. Je\u015bli ta relacja jest wy\u0142\u0105cznie pojedynkiem na miny i krzyki, to cho\u0107by by\u0142 on toczony w imi\u0119 szlachetnych nawo\u0142ywa\u0144 do tolerancji i dialogu, sko\u0144czy si\u0119 jak u Gombrowicza: wielk\u0105 kup\u0105 spl\u0105tanych w walce i rywalizacji cia\u0142, kt\u00f3re ju\u017c nawet nie b\u0119d\u0105 pami\u0119ta\u0142y, o co posz\u0142o i kto zacz\u0105\u0142. I nie b\u0119dzie wiadomo, gdzie r\u0119ka, gdzie noga, a \u2013 przede wszystkim – gdzie m\u00f3zg.<\/p>\n
Tomasz Tyczy\u0144ski<\/p>\n
[Witold Gombrowicz, fot. Bohdan Paczowski]<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" „Niech Pan wie, \u017ce nie jestem i nigdy nie by\u0142em HOMOSEKSUALISTA, ale od czasu do czasu mam zwyczaj robi\u0107 to, kiedy mam ochot\u0119” \u2013 pisa\u0142 Witold Gombrowicz do Juana Carlosa Gomeza, broni\u0105c si\u0119 przed stereotypem. Dzi\u015b zn\u00f3w nale\u017ca\u0142oby go broni\u0107. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-47","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions\/51"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}