Prawie jak Zuzanna, bo podgl\u0105daczami nie s\u0105 wy\u0142\u0105cznie \u015blini\u0105cy si\u0119 starcy. Najpierw by\u0142y plotki, potem pog\u0142oski, a wreszcie wybra\u0144cy przeczytali \u201edziennik intymny\u201d Gombrowicza i og\u0142osili, \u017ce dowiemy si\u0119 nie tylko, co Gombrowicza bola\u0142o i co my\u015bla\u0142 o bliskich, ale nawet jak cz\u0119sto sypia\u0142 z kobietami, a jak cz\u0119ste stosunki miewa\u0142 z m\u0119\u017cczyznami. Za kilka miesi\u0119cy uka\u017ce si\u0119 niepublikowany notatnik autora \u201ePornografii\u201d, a kampania marketingowa Wydawnictwa Literackiego stanie si\u0119 wzorem, jak wykorzysta\u0107 pod\u015bwiadome ci\u0105goty do podgl\u0105dactwa do szlachetnych cel\u00f3w: promocji literatury i kumulacji zysku. W ko\u0144cu zarobek to te\u017c cel szlachetny, szczeg\u00f3lnie dla zarabiaj\u0105cego.<\/p>\n
Trudno wyrokowa\u0107, co o sterowanym zamieszaniu wok\u00f3\u0142 swoich notatek s\u0105dzi\u0107 by m\u00f3g\u0142 sam autor. Przypuszczam, \u017ce Gombrowicz \u015bwietnie by si\u0119 odnalaz\u0142 w \u015bwiecie kultury, w kt\u00f3rym hierarchie ustalaj\u0105 celebryci i medialne dziwactwa. Odnalaz\u0142, to znaczy wykorzysta\u0142, jak arty\u015bci-celebryci, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, \u017ce dobra sztuka to za ma\u0142o, potrzeba jeszcze sztuczek, kt\u00f3re atrakcyjnie wypadn\u0105 w forszpanie i na ok\u0142adce. Potrzeba szpanu. Celebrowa\u0107 swoj\u0105 wielko\u015b\u0107 i u\u015bwiadamia\u0107 j\u0105 otoczeniu potrafi\u0142 Gombrowicz jeszcze przed epok\u0105 Internetu i mody na sukces. Mistrz autopromocji, zniewoli\u0142 swoich czytelnik\u00f3w i badaczy na d\u0142ugo. Mo\u017ce nawet na zawsze.<\/p>\n
Dlatego opr\u00f3cz podgl\u0105dackiego oblizywania si\u0119 w oczekiwaniu na intymne zapiski autora \u201eOperetki\u201d pojawia si\u0119 i inne pragnienie, szlachetniejsze w wyrazie. W powa\u017cnych publikatorach literaccy krytycy wyra\u017caj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce oto ju\u017c wkr\u00f3tce zobaczymy prawdziw\u0105 twarz Gombrowicza. Nie artystycznie upudrowany wizerunek z \u201eDziennika\u201d, nie g\u0119b\u0119 pojawiaj\u0105ca si\u0119 w prozie i dramacie, ale prawdziw\u0105 twarz autora \u201eOperetki\u201d, zbola\u0142\u0105, przera\u017con\u0105, postarza\u0142\u0105 nagle od astmy, serca, bezsenno\u015bci, walki o przetrwanie. Twarz, na kt\u00f3rej odmaluje si\u0119 prawda. Naga prawda.<\/p>\n
Jest w tym pragnieniu, tak naprawd\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0105cym si\u0119 wiele od pragnie\u0144 podnieconych podgl\u0105daczy, rodzaj pod\u015bwiadomej m\u015bciwo\u015bci: oto ten, kt\u00f3ry tak wiele razy nabiera\u0142 nas na swoj\u0105 niby-autobiograficzn\u0105 \u0142\u017ce-szczero\u015b\u0107; ten, kt\u00f3ry zrywa\u0142 z nas maski przyro\u015bni\u0119te do twarzy, a potem udowadnia\u0142, \u017ce pod nimi jest jedynie kolejna g\u0119ba; ten, kt\u00f3ry zwodzi\u0142 nas minami i grymasami, kpiarz i prowokator, uka\u017ce nam si\u0119 nagi i prawdziwy. Wreszcie si\u0119 dowiemy\u2026<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie, czego si\u0119 dowiemy? Przecie\u017c wiemy ju\u017c wszystko: \u017ce jeste\u015bmy skazani na samotno\u015b\u0107, ale nie z braku drugiego, lecz z jego winy. Bo to on, Inny, sprawia, \u017ce istniejemy, kiedy na nas patrzy i od jego spojrzenia zale\u017cymy. Widzi jednak nie nas, lecz g\u0119b\u0119, kt\u00f3r\u0105 nam w\u0142a\u015bnie dorabia, gdy\u017c nie mo\u017ce widzie\u0107 czego\u015b, czego nie ma, co jest stawaniem si\u0119 i nieustann\u0105 zmian\u0105. <\/p>\n
W przekonaniu, \u017ce zobaczymy w \u201eKronosie\u201d (tak zatytu\u0142owane maj\u0105 by\u0107 te notatki WG) Gombrowicza nagiego i prawdziwego jest naiwno\u015b\u0107 opowie\u015bci, zarejestrowanej przez tw\u00f3rc\u00f3w nowego filmu dokumentalnego o argenty\u0144skim etapie Gombrowiczowskiej biografii. Jedna z wspominaj\u0105cych twierdzi, \u017ce uda\u0142o jej si\u0119 \u2013 jeden jedyny raz \u2013 podejrze\u0107 \u201eprawdziw\u0105 twarz\u201d Gombrowicza, gdy my\u015bla\u0142, \u017ce nikt na niego nie patrzy. Nikt? A on sam? <\/p>\n
Najbardziej uwa\u017cnym obserwatorem twarzy Witolda Gombrowicza by\u0142 Witold Gombrowicz. Uwa\u017cnym i bezlito\u015bnie analitycznym – dlatego w \u201eDzienniku\u201d kluczy\u0142 i gubi\u0142 tropy, podrzucaj\u0105c nowe klucze i wskaz\u00f3wki. Dlaczego intymne zapiski maj\u0105 by\u0107 wolne od autokreacji? Rozr\u00f3\u017cnienie na literack\u0105 kreacj\u0119 i \u017cyciow\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 traci sens w przypadku pisarza, kt\u00f3ry uprawia\u0142 \u201e\u017cyciopisanie\u201d. A zapisywanie tylko dla siebie nat\u0119\u017cenia b\u00f3lu i l\u0119ku sens ma niewielki, bo to akurat si\u0119 pami\u0119ta.<\/p>\n
Film \u201eZabijcie Gombrowicza\u201d poka\u017cemy we Wsoli w maju. Kilkana\u015bcie dni wcze\u015bniej b\u0119dziemy go\u015bci\u0107 Rit\u0119 Gombrowicz. Chc\u0119 zapyta\u0107 j\u0105, czy sensacyjnej publikacji \u201eKronosa\u201d jako prawdopodobnie ostatniego niepublikowanego utworu Gombrowicza, nie zaplanowali przypadkiem z Gombrowiczem wtedy, gdy czyni\u0142 j\u0105 stra\u017cniczk\u0105 swojego literackiego \u017cycia po \u017cyciu. Nie wiem, czy tak by\u0142o, ale bardzo bym chcia\u0142, \u017ceby by\u0142o. Nawet jednak je\u015bli pani Rita zaprzeczy, to i tak \u2013 je\u015bli wierzy\u0107 publicznym relacjom os\u00f3b dopuszczonych do lektury r\u0119kopisu \u2013 \u201eKronos\u201d jest kolejn\u0105 prowokacj\u0105 Gombrowicza: mistrzowsk\u0105 obron\u0105 przed kanonizacj\u0105 i zmarmurzeniem. <\/p>\n
\u201eJe\u017celi szczero\u015b\u0107 nie jest mi dost\u0119pna, jedyna dost\u0119pna mi szczero\u015b\u0107 polega na wyznaniu, \u017ce szczero\u015b\u0107 jest mi niedost\u0119pna.\u201d I tyle.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prawie jak Zuzanna, bo podgl\u0105daczami nie s\u0105 wy\u0142\u0105cznie \u015blini\u0105cy si\u0119 starcy. Najpierw by\u0142y plotki, potem pog\u0142oski, a wreszcie wybra\u0144cy przeczytali \u201edziennik intymny\u201d Gombrowicza i og\u0142osili, \u017ce dowiemy si\u0119 nie tylko, co Gombrowicza bola\u0142o i co my\u015bla\u0142 o bliskich, ale nawet […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[161,159,142,160],"class_list":["post-444","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-autokreacja","tag-dziennik-intymny","tag-gombrowicz","tag-kronos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=444"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/444\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/444\/revisions\/449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}