Sierpie\u0144 miesi\u0105c niebezpieczny dla Polak\u00f3w. Rocznice Cudu, Powstania, Solidarno\u015bci. Mo\u017cna i bez przecink\u00f3w: Cudu Powstania Solidarno\u015bci, albo Powstania Cudu Solidarno\u015bci, albo jeszcze inaczej – Solidarno\u015bci Cudu Powstania. Miesi\u0105c cudownego przerabiania kl\u0119ski na zwyci\u0119stwo, zwyci\u0119stwa na kl\u0119sk\u0119. Teraz a\u017c do grudnia \u015bwi\u0119towa\u0107 b\u0119dziemy bohater\u00f3w i ofiary. A w\u0142a\u015bciwie bohater\u00f3w-ofiary, bo u nas ka\u017cdy bohater to jednocze\u015bnie ofiara, najlepiej tragicznie przegrana albo i daremna. Kto ofiar\u0105 si\u0119 nie sta\u0142, nie ostanie si\u0119 w zbiorowej pami\u0119ci jako bohater. <\/p>\n
Nie to, \u017cebym nie by\u0142 wdzi\u0119czny bohaterom naszym. Jestem, ale konkretnie i pojedynczo. W sierpniu na przyk\u0142ad wdzi\u0119czny im jestem za dost\u0119p do morza. Wdzi\u0119czny im jestem, \u017ce nad tym morzem mog\u0119 spacerowa\u0107, chroni\u0105c si\u0119 przed historyczn\u0105 histeri\u0105, przed celebr\u0105, wreszcie przed polskim poczuciem winy, \u017ce nie do\u015b\u0107 ukocha\u0142em rany nasze rozdrapywane i patriotyczny obrz\u0105dek. <\/p>\n
Przed tekstylnym patriotyzmem nie ma jednak ucieczki. Przybieraj\u0105cy groteskowe, odpustowe formy, \u017cywi\u0105cy si\u0119 tanim symbolizmem i zbiorow\u0105 egzaltacj\u0105, uwielbiaj\u0105cy marsze i skandowanie, kochaj\u0105cy kicz i marketingowe sztuczki, nie dopuszczaj\u0105cy dyskusji, wrog\u00f3w widz\u0105cy w tych, co nie w karnym t\u0142umie, a narodowe zwyci\u0119stwa nawet w straszliwych kl\u0119skach. Tekstylny patriotyzm opanowa\u0142 zar\u00f3wno przyozdobione narodowymi znakami kibolskie sektory stadion\u00f3w, jak i polityczno-pa\u0144stwowe uroczysto\u015bci. Sta\u0142 si\u0119 te\u017c biznesem: niedawno producent higienicznego \u017cwirku dla kot\u00f3w przys\u0142a\u0142 mi wraz z zam\u00f3wionym towarem bia\u0142o czerwon\u0105 koszulk\u0119 z or\u0142em na piersi i swoim logo, kt\u00f3ra zosta\u0142a mu pewnie po zako\u0144czonym kl\u0119sk\u0105 Euro.<\/p>\n
Nie zdziwi\u0142em si\u0119 wi\u0119c nawet, gdy nast\u0119pnego dnia po przyje\u017adzie nad morze zobaczy\u0142em m\u0142odego cz\u0142owieka maszeruj\u0105cego na pla\u017c\u0119 w bia\u0142ym t-shircie z tragicznym nadrukiem: wielka litera P, osuwaj\u0105ca si\u0119 ku ziemi, rozszczepiona u podstawy w kotwic\u0119, znak Polski Walcz\u0105cej. Taki sam, jak na pude\u0142ku na cukierki oferowanym w sklepie Muzeum Powstania Warszawskiego (\u201ecukierki wz\u00f3r 1, cena: 6, 00 z\u0142\u201d). Ach, to nic, \u017ce tak bola\u0142y rany, bo jak\u017ce s\u0142odko teraz i\u015b\u0107 na te niebia\u0144skie polany. Fa\u0142szywe znaki przek\u0142amuj\u0105 znaczenia. Rozpocz\u0119cie Powstania Warszawskiego ju\u017c \u015bwi\u0119towane jest tak, jakby zako\u0144czy\u0142o si\u0119 ono zwyci\u0119stwem, a nie \u015bmierci\u0105 pomno\u017con\u0105 przez dwie\u015bcie tysi\u0119cy. \u201eNa kompani\u0119 \u2013 170 ludzi \u2013 mieli\u015bmy 7 pistolet\u00f3w, 3 karabiny, 40 granat\u00f3w i jedn\u0105 pepesz\u0119, kt\u00f3ra nie strzela\u0142a ogniem ci\u0105g\u0142ym\u201d \u2013 wspomina w \u201eNewsweeku\u201d prof. Jan M. Ciechanowski. Na ka\u017cdego zabitego w powstaniu Niemca przypada\u0142o 130 Polak\u00f3w, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 to byli cywile: r\u00f3wnie\u017c dzieci i kobiety. To tak\u017ce z tych liczb polityka historyczna zrobi\u0142a zwyci\u0119stwo polskiego ducha. Tragiczn\u0105 kl\u0119sk\u0119 przerobi\u0142a na zwyci\u0119stwo, a wszystkich, kt\u00f3rych takie \u201ezwyci\u0119stwo\u201d nie cieszy, skre\u015bli\u0142a jako odszczepie\u0144c\u00f3w. \u201eOczywi\u015bcie, \u017ce by\u0142o bohaterstwo. Ale by\u0142a te\u017c rze\u017a\u201d \u2013 powtarza prof. Ciechanowski. Ci, kt\u00f3rzy o tym pami\u0119taj\u0105, musz\u0105 si\u0119 dzi\u015b t\u0142umaczy\u0107. L\u0119k przed etykietk\u0105 \u201ez\u0142egotoptaka\u201d tkwi w pami\u0119ci jak drzazga. Albo jak \u015blady bohaterskich kl\u0119sk.<\/p>\n \u015alady takie jak bunkry na pla\u017cy w Jastarni, fragment systemu obrony, kt\u00f3ry nikogo nie obroni\u0142. Jaki\u015b kilometr przed O\u015brodkiem Obrony Jastarnia trafiamy na wielki napis na piasku, tak wielki, \u017ce chwil\u0119 trwa odczytywanie.\u201d \u015awi\u0119tej pami\u0119ci major Ignacy Skowron, 1915 \u2013 2012\u201d \u2013 czytam na g\u0142os inskrypcj\u0119, kt\u00f3r\u0105 kto\u015b w nieoczekiwanym miejscu po\u017cegna\u0142 ostatniego z obro\u0144c\u00f3w Westerplatte. Ta klepsydra musi by\u0107 tu od niedawna, bo nie naruszy\u0142y jej jeszcze fale przyp\u0142ywu. Nie przetrwa pewnie d\u0142ugo, ale zapisana na brzegu, kt\u00f3rego major Skowron broni\u0142, zmusza do przystani\u0119cia. <\/p>\n Gest prosty i cichy. Poetycka si\u0142a wyrazu zamiast marketingowej indoktrynacji. Namys\u0142, a nie historyczny przemys\u0142. Pami\u0119\u0107, nie pami\u0105tkarstwo. Tyle jeste\u015bmy winni i bohaterom, i ofiarom naszej historii. Tylko tyle, a\u017c tyle.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sierpie\u0144 miesi\u0105c niebezpieczny dla Polak\u00f3w. Rocznice Cudu, Powstania, Solidarno\u015bci. Mo\u017cna i bez przecink\u00f3w: Cudu Powstania Solidarno\u015bci, albo Powstania Cudu Solidarno\u015bci, albo jeszcze inaczej – Solidarno\u015bci Cudu Powstania. Miesi\u0105c cudownego przerabiania kl\u0119ski na zwyci\u0119stwo, zwyci\u0119stwa na kl\u0119sk\u0119. Teraz a\u017c do grudnia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-332","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=332"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":335,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/332\/revisions\/335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/em>
\nNie mam ochoty wraca\u0107 do dyskusji o przedstawianiu tragicznej rzezi w poetyce gry komputerowej albo imprezy rekreacyjnej. Moim zdaniem ponad 200 tysi\u0119cy przerwanych istnie\u0144 ludzkich zas\u0142uguje na cisz\u0119 i powa\u017cny namys\u0142. Z\u0142udze\u0144 jednak nie mam: i tak najg\u0142o\u015bniejszy b\u0119dzie tupot uczestnik\u00f3w Biegu Powstania Warszawskiego, \u015bcigaj\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 mogi\u0142, albo wystrza\u0142y kolejnych \u201erekonstrukcji\u201d, kt\u00f3rych jest ju\u017c tak wiele, \u017ce w ko\u0144cu kto\u015b wpadnie na pomys\u0142, by dla przyci\u0105gni\u0119cia widz\u00f3w rekonstruowa\u0107 egzekucj\u0119. Z\u0142udze\u0144 nie mam, ale mam za to wra\u017cenie, \u017ce historyczne przebieranki daj\u0105 ich uczestnikom dziwnie perwersyjn\u0105 przyjemno\u015b\u0107. Tekstylny patriotyzm jest bardziej perwersyjny ni\u017c pla\u017ca w Cha\u0142upach przed laty.<\/p>\n