{"id":23,"date":"2011-02-21T11:57:17","date_gmt":"2011-02-21T11:57:17","guid":{"rendered":"http:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/?p=23"},"modified":"2011-05-01T16:47:20","modified_gmt":"2011-05-01T16:47:20","slug":"glossa-do-grossa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/?p=23","title":{"rendered":"Glossa do Grossa"},"content":{"rendered":"

\"["Krzak<\/p>\n

Nie chcieli\u015bcie przemy\u015ble\u0107 Gombrowicza, to podniecajcie si\u0119 Grossem. Tak mo\u017cna powiedzie\u0107 tym, kt\u00f3rzy tego publicyst\u0119 i jego ksi\u0105\u017cki najch\u0119tniej spaliliby na metaforycznym, albo i dos\u0142ownym, stosie. Dyskusja o ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3r\u0105 ma\u0142o kto czyta\u0142, ale za kt\u00f3r\u0105 wydawca zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c przeprosi\u0107 wszystkich potencjalnie dotkni\u0119tych, to dyskusja histeryczna, a nie historyczna. Ale o naszej winie i niewinie w zag\u0142adzie polskich \u017byd\u00f3w sensownie rozmawia\u0107 b\u0119dziemy w ko\u0144cu zmuszeni. Ju\u017c zaczynamy.<\/p>\n

W \u201eDwutygodniku\u201d (www.dwutygodnik.com.pl) znalaz\u0142em \u2013 zacytowany przez Joann\u0119 Tokarsk\u0105-Bakir – wiersz m\u0142odego poety Grzegorza Kwiatkowskiego:<\/p>\n

Pan Cogito i litera Pisma<\/p>\n

jest wojna i do pana Cogito przychodz\u0105 Niemcy
\ni pytaj\u0105 go czy ukrywa w piwnicy \u017byd\u00f3w
\na pan Cogito poniewa\u017c ceni prawd\u0119
\na jego or\u0119\u017cem nigdy nie jest k\u0142amstwo
\nm\u00f3wi:
\nw mojej piwnicy przechowuj\u0119 pi\u0119tnastu \u017byd\u00f3w
\nw tym sze\u015bcioro dzieci dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn
\ni siedem kobiet<\/p>\n

ze \u015bciany spada p\u0142at tynku
\nna korytarzu przepala si\u0119 \u017car\u00f3wka<\/p>\n

a czarny kot
\nmi\u0142o\u015bnie zawodzi
\ni ociera si\u0119 o nogawk\u0119<\/p>\n

pan Cogito schodzi do piwnicy
\npo now\u0105 \u017car\u00f3wk\u0119
\na nast\u0119pnie wkr\u0119ca j\u0105
\ni zapala \u015bwiat\u0142o<\/p>\n

i stoi w oknie
\ni widzi jak Niemcy
\nwyprowadzaj\u0105 \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0119<\/p>\n

a potem otwiera Pismo \u015awi\u0119te
\ni zakre\u015bla o\u0142\u00f3wkiem:
\na mowa wasza
\nniech b\u0119dzie prosta
\ntak tak
\nnie nie<\/p><\/blockquote>\n

Wiersz poruszaj\u0105cy, wa\u017cny. Tak\u017ce jako polemika ze stereotypem bohaterskiej polsko\u015bci. Takie wra\u017cenie daje pierwsza lektura. Ale\u2026<\/p>\n

Diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach, jest szczeg\u00f3larzem. W szczeg\u00f3\u0142ach tego wiersza tkwi \u2013 pewnie niezamierzony \u2013 fa\u0142sz. Pan Cogito Herberta by\u0142 (pewnie by\u0142) Polakiem. A przynajmniej m\u00f3g\u0142 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c Polakiem. Pan Cogito z wiersza Grzegorza Kwiatkowskiego mo\u017ce by\u0107 Francuzem, Belgiem, Holendrem, W\u0142ochem, nawet prawie ka\u017cdym Du\u0144czykiem, ale na pewno nie jest Polakiem. Gdyby by\u0142 Polakiem, to nie zszed\u0142by do piwnicy po \u017car\u00f3wk\u0119, nie wkr\u0119ci\u0142by jej, nie stan\u0105\u0142 w oknie i nie patrzy\u0142 na wyprowadzan\u0105 przez Niemc\u00f3w \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0119. Gdyby by\u0142 Polakiem i gdyby przyzna\u0142 si\u0119 Niemcom, \u017ce ukrywa w swoim domu \u017byd\u00f3w, to zosta\u0142by wyprowadzony razem z nimi i zosta\u0142by zabity. Razem z nimi albo osobno. A nawet gdyby si\u0119 nie przyzna\u0142, nawet gdyby zaprzeczy\u0142, nic by to nie da\u0142o, bo skoro Niemcy przyszli pyta\u0107 go o ukrywanych (by\u0107 mo\u017ce przyszli sprawdzi\u0107 s\u0105siedzki donos), to na pytaniu by nie poprzestali i znale\u017aliby \u017byd\u00f3w (pi\u0119tnastu \u017byd\u00f3w w tym sze\u015bcioro dzieci dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn i siedem kobiet), wbrew zaprzeczeniom albo milczeniu Pana Cogito.<\/p>\n

Ja wiem, \u017ce Kwiatkowski napisa\u0142 wiersz, a nie realistyczne opowiadanie, i \u017ce taki logiczny rozbi\u00f3r zdarzenia zapisanego w wierszu jest mo\u017ce niestosowny. Ale to sam autor zdecydowa\u0142 Herbertowski koncept poetycki i filozoficzny skonfrontowa\u0107 z realn\u0105, konkretn\u0105 sytuacj\u0105, wi\u0119c ta niekonsekwencja os\u0142abia wyw\u00f3d, os\u0142abia polemik\u0119 i z Herbertem, i z polsko\u015bci\u0105 idealizowan\u0105, i z faryzejsk\u0105 wierno\u015bci\u0105 literze pisma.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cek Grossa nie trzeba pali\u0107 na wirtualnych czy realnych stosach. Trzeba jedynie pami\u0119ta\u0107 o faktach historycznych; na przyk\u0142ad o tym, \u017ce w Polsce za ukrywanie \u017byd\u00f3w Niemcy zabijali ukrywaj\u0105cych. Trzeba pami\u0119ta\u0107 o faktach historycznych, bo one \u2013 w odr\u00f3\u017cnieniu od prawdy historycznej \u2013 istniej\u0105.<\/p>\n

Tomasz Tyczy\u0144ski<\/p>\n

[„Krzak niegorej\u0105cy” – fot. Aleksandra Tyczy\u0144ska]<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie chcieli\u015bcie przemy\u015ble\u0107 Gombrowicza, to podniecajcie si\u0119 Grossem. Tak mo\u017cna powiedzie\u0107 tym, kt\u00f3rzy tego publicyst\u0119 i jego ksi\u0105\u017cki najch\u0119tniej spaliliby na metaforycznym, albo i dos\u0142ownym, stosie. Dyskusja o ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3r\u0105 ma\u0142o kto czyta\u0142, ale za kt\u00f3r\u0105 wydawca zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c przeprosi\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-23","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23\/revisions\/53"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}