Wisz\u0105. Na parkietach i na mostach, na \u015bcianach blokowisk, drzewach, p\u0142otach i op\u0142otkach, oknach autobus\u00f3w, s\u0142upach i latarniach. We\u017a mnie, jestem najlepszy, najatrakcyjniejszy \u2013 krzycz\u0105 niemo twarze kandydat\u00f3w na wybra\u0144c\u00f3w. Kolejna ods\u0142ona marketingowej demokracji, w kt\u00f3rej o wyborze gatunku kie\u0142basy i wyborze politycznym decyduj\u0105 te same sztuczki i z\u0142udzenia. <\/p>\n
Kolejna kampania wrze\u015bniowa rozgrzewa graczy i ich polityczn\u0105 publik\u0119 do czerwono\u015bci. Ale i w nas, zwyk\u0142ych przechodniach, budzi emocje, cho\u0107by\u015bmy ich unikali. Tak ma by\u0107, na tym polega marketing. Sztuka \u015bciemy. J\u0119zyk kampanii nie jest j\u0119zykiem debaty, nadaje si\u0119 co najwy\u017cej do debatowania o braku debaty. To, co debatami nazywaj\u0105 telewizyjni dziennikarze, to bijatyka na ringu, s\u0119dziowana przez zegarmistrz\u00f3w. Pa\u0144ski czas si\u0119 ju\u017c sko\u0144czy\u0142 \u2013 krzycz\u0105 do przekrzykuj\u0105cego swojego przeciwnika polityka, kt\u00f3ry ma nadziej\u0119, \u017ce jego czas dopiero si\u0119 zaczyna. Widzowie s\u0142uchaj\u0105, ale nie s\u0142ysz\u0105, bo i nie maj\u0105 czego s\u0142ysze\u0107. Wy\u0142\u0105czaj\u0105 telewizor i wy\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 z wybor\u00f3w. Pozostali \u2013 widz\u0105cy, a nie s\u0142ysz\u0105cy \u2013 g\u0142osuj\u0105 na tych, co krawat maj\u0105 \u015blicznie zapi\u0119ty. Koniec widowiska.<\/p>\n
Jest jeszcze jedno wyj\u015bcie: wy\u0142\u0105czy\u0107 foni\u0119, skupi\u0107 si\u0119 na obrazie, na twarzach, na minach i grymasach, uciekaj\u0105cych lub \u0142asz\u0105cych si\u0119 do kamery spojrzeniach, u\u015bmiechach i zaciskaniu ust. Bo to \u201eprywatna estetyka powo\u0142uje do \u017cycia postaw\u0119 etyczn\u0105 i rozumienie historii\u201d. Taka kolejno\u015b\u0107 rzeczy \u2013 twierdzi\u0142 Josif Brodski \u2013 czyni nas wolnymi i daje nam wyb\u00f3r. Gdy zaczyna si\u0119 pora politycznych burz, wracam do esej\u00f3w Brodskiego, by przypomnie\u0107 sobie w\u0142a\u015bciw\u0105 miar\u0119 dystansu. W przestrzeni publicznej zacz\u0105\u0142 si\u0119 wysyp twarzy klejonych na p\u0142\u00f3tnie, tekturze i pa\u017adzierzu, wi\u0119c si\u0119gn\u0105\u0142em po \u201eSprawi\u0107 przyjemno\u015b\u0107 cieniowi\u201d, ho\u0142d poety dla poety i poezji, ale nie tylko.<\/p>\n
Esej o Wystanie Audenie to tak\u017ce tekst o czytaniu twarzy. \u201eNie trzeba by\u0107 Cyganem albo Lombroso, aby wierzy\u0107 w odpowiednio\u015b\u0107 pomi\u0119dzy zewn\u0119trznym wygl\u0105dem jednostki a jej post\u0119pkami: ostatecznie na tym w\u0142a\u015bnie opiera si\u0119 nasze poczucie pi\u0119kna\u201d \u2013 pisze Brodski o zale\u017cno\u015bciach estetyki i etyki. Wspomina, jak wyobra\u017ca\u0142 sobie twarz Audena i jak w tej twarzy rysuj\u0105 si\u0119 zdania jego wierszy, a potem sp\u0119dza\u0142 godziny nad wyszperanym gdzie\u015b w ko\u0144cu male\u0144kim portretem fotograficznym. \u201eOgromnie lubi\u0142em proces wysnuwania domys\u0142\u00f3w z owej fotografii o rozmiarach znaczka pocztowego. Zawsze szuka si\u0119 po omacku jakiej\u015b twarzy, zawsze si\u0119 pragnie, aby idea\u0142 obl\u00f3k\u0142 si\u0119 w cia\u0142o\u2026\u201d. Wie o tym nie tylko poeta, spece od politycznego marketingu r\u00f3wnie\u017c.<\/p>\n
Nie jestem oczywi\u015bcie a\u017c tak naiwny, by namawia\u0107 kogokolwiek do poetyckiego szukania znacze\u0144 w retuszowanych komputerowo podobiznach porozwieszanych doko\u0142a. Ani tym bardziej do czytania wierszy przed p\u00f3j\u015bciem do urn. Przecie\u017c \u201espo\u0142ecze\u0144stwo nie ma wobec poety \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144. B\u0119d\u0105c wi\u0119kszo\u015bci\u0105 na mocy definicji, widzi przed sob\u0105 inne mo\u017cliwo\u015bci ni\u017c czytanie wierszy, cho\u0107by najlepiej napisanych. Ale nieczytanie wierszy sprawia, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo osuwa si\u0119 na taki poziom wys\u0142owienia, na kt\u00f3rym staje si\u0119 \u0142atwym \u0142upem demagoga lub tyrana\u201d. Dlatego w\u0142a\u015bnie proponuj\u0119, by na chwil\u0119 wy\u0142\u0105czy\u0107 foni\u0119, zatrzyma\u0107 stopklatk\u0119, przystan\u0105\u0107 przed latarni\u0105 i przyjrze\u0107 si\u0119 twarzom kandydat\u00f3w na wybra\u0144c\u00f3w. Z Brodskim w pami\u0119ci, by \u201enie pomyli\u0107 demagoga z p\u00f3\u0142bogiem\u201d.<\/p>\n
Pewnie nie sprawiam przyjemno\u015bci cieniowi, wpychaj\u0105c go w kontekst mizernej kampanii politycznej. Nie mia\u0142 z\u0142udze\u0144 co do historii czy polityki, cho\u0107 nie by\u0142 te\u017c klerkiem. Nie wierzy\u0142, \u017ce estetyka kiedykolwiek b\u0119dzie decydowa\u0107 o wyborach spo\u0142ecznych, a spo\u0142ecze\u0144stwo zas\u0142ucha si\u0119 w g\u0142os starego poety. Ale zna\u0142 te\u017c cen\u0119 spo\u0142ecznej g\u0142uchoty. Ostrzega\u0142: \u201e\u2026spo\u0142ecze\u0144stwo b\u0119dzie s\u0142ucha\u0107, co m\u00f3wi polityk w podobnym czy nawet starszym wieku \u2013 ale nie, co m\u00f3wi poeta. Kryje si\u0119 za tym szereg przyczyn, od antropologicznych do lizusowskich. Lecz wniosek jest prosty i nieunikniony: spo\u0142ecze\u0144stwo nie ma prawa si\u0119 skar\u017cy\u0107, je\u015bli polityk je wyko\u0144czy\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wisz\u0105. Na parkietach i na mostach, na \u015bcianach blokowisk, drzewach, p\u0142otach i op\u0142otkach, oknach autobus\u00f3w, s\u0142upach i latarniach. We\u017a mnie, jestem najlepszy, najatrakcyjniejszy \u2013 krzycz\u0105 niemo twarze kandydat\u00f3w na wybra\u0144c\u00f3w. Kolejna ods\u0142ona marketingowej demokracji, w kt\u00f3rej o wyborze gatunku kie\u0142basy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[55,52,54,53,51],"class_list":["post-140","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-jezyk-kampanii","tag-josif-brodski","tag-kampania-wyborcza","tag-marketing","tag-wybory-2011"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=140"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":141,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions\/141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tyczynski.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}